در کتاب «کوزهگر»، نیما شهسواری با جسارتی کمنظیر، مفهومِ «هویت» را نه به مثابهی یک دستاورد، بلکه همچون یک «مستطیل کاغذی» و ابزارِ اسارت بازخوانی میکند. مسئلهی مرکزی این اثر، واسازیِ تمام آن قراردادهایِ سیاسی و جغرافیایی است که تحتِ عنوانِ شناسنامه، پاسپورت و ملیت، انسان را طبقهبندی و در مرزهایِ خونین محصور کردهاند. نویسنده با ترسیمِ وضعیتِ «دوازده جانِ بیخانه»، پرده از بازارِ سیاه زندگی برمیدارد؛ بازاری که در آن برایِ به دست آوردنِ «اذنِ زیستن»، باید جوانی و هویتِ خویش را چوبِ حراج زد.
ساختار روایی اثر، سیرِ تطورِ آگاهی از «آقای هیچ» تا «رستاخیز جان» است. «کوزهگر» با کالبدشکافیِ پیوندِ میانِ صنعتِ کاغذ (و قتلِ درختان) با سیستمِ کنترلِ اجتماعی، نشان میدهد که چگونه اوراقِ بهادار و هویتهای برساخته، جانِ آدمی را از اصالتِ خویش تهی کردهاند. این نوشتار با عبور از «خاک اجدادی» و نقدِ والدینِ کنترلگر، مخاطب را به فضایی فراتر از داسِ تعصبات میبرد؛ جایی که «جان» به جای «انسان» مینشیند و آزار نرساندن، یگانه قانونِ حاکم بر وطن است.
این اثر در راستای فلسفهی «جانگرایی»، به صورت کاملاً متنباز و دیجیتال منتشر شده است. نویسنده با تأکید بر اینکه نشرِ کاغذی نوعی غارتِ طبیعت است، بستری رایگان و دیجیتال فراهم کرده تا آگاهیبخشی، همگام با اخلاقِ زیستمحیطی تداوم یابد. «کوزهگر» دعوتی است برای دریدنِ کفنِ هویتهایِ تحمیلی و بازگشت به آن حقیقتِ بیمرزی که در آن، هر موجودِ دردمندی، سزاوارِ نوشدارویِ همیاری است.
